تبلیغات
گنــاوه نویــن - خاتمی: منظور ما از آزادی نقد قدرت است

خاتمی: منظور ما از آزادی نقد قدرت است

 رییس جمهور سابق کشورمان در دیدار با جمعی از دانشجویان دانشکده‌های حقوق و علوم سیاسی و اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی تاكید كرد: اسلامی که بنده می‌خواهم، اسلام پیشرفت، توسعه، آزادی و امنیت مردم است؛ اگر ما در این جهت کار کنیم و بتوانیم جایگاه مردم را مشخص کنیم و از حقوق آنها دفاع کنیم، باید کار کنیم. حجت الاسلام والمسلمین سیدمحمد خاتمی در این دیدار در پاسخ به سوال دانشجویی در خصوص نظام برنامه‌ریزی و اقتصاد کشور اظهار داشت: در مورد اینکه گفته شده که ما مجبور شده‌ایم برای رسیدن به اهداف سیاست‌ها را تغییر دهیم، باید ببینیم که با این تغییر سیاست‌ها چقدر به اهداف موردنظر نزدیك یا به چه میزان از آنها دور شدیم. رییس بنیاد باران با بیان این كه به نظر می‌رسد كه رسیدن به اهداف برنامه‌های سند چشم‌انداز بیست ساله کشور دور از دسترس است و فكر می كنم با شرایط كنونی به آن نخواهیم رسید، گفت: آیا نباید فکری کنیم که از آنچه که امروز هستیم، به شدت عقب نیفتیم؟ با روندی که هم اکنون داریم رسیدن به اهدافی که داشتیم، مانند رشد بالای 8 درصد و اینکه در سال 1404 بزرگترین قدرت علمی، فنی و اقتصادی منطقه باشیم، دور از تصور است و البته نمی‌گویم این روند با سوءنیت بوده، ممکن است با حسن نیت و به قصد خدمت بوده باشد ولی حاصل كار مطلوب نیست. من معتقدم که این تغییر سیاست‌ها و روش‌ها ما را از آن اهداف دور کرده است. سید محمد خاتمی درپاسخ به این پرسش که جهت‌گیری اقتصادی دولت وی چه بوده است؟ گفت: من فکر می‌کنم که در عین حال که با احتیاط می‌خواستیم کارها جلو برود، در دوره اول ریاست جمهوری به یک طرح اقتصادی رسیدیم که حاصل نشست‌های متعدد متفکران اقتصادی جامعه از همه طیف‌ها بود. خودم نیز شخصا ساعت‌ها وقت صرف انجام آن کردم و در جلسات شركت فعال داشتم و به جمع‌بندی جالبی رسیدیم كه همان نیز مبنای برنامه چهارم توسعه قرار گرفت که صرف نظر از ایرادها منسجم‌ترین، علمی‌ترین و متناسب‌ترین برنامه با وضعیت تاریخی، اجتماعی و اقتصادی ما بود و هزاران نفر ساعت روی آن کار شد که کسی نمی‌تواند ادعا کند، روی آن نظر نداده است و نقش مرحوم دکتر عظیمی در این مورد بزرگ بود. رییس جمهور سابق کشورمان افزود: مارکس می‌گوید که نظام هگل سرش در زمین و پایش در هوا بود و من آن را اصلاح کردم، صرف نظر از درستی یا نادرستی سخن مارکس، ما در برنامه‌ریزی چنین کاری را انجام دادیم. در این نظام سیاست‌های کلی را رهبری باید تعیین کنند و مسائل براساس آن مشخص می‌شود. ما قبل از تنظیم برنامه‌ها و بودجه‌های سالانه در یک اقدام کارشناسی گسترده پیشنهاد سیاست‌های کلی را تقدیم ایشان می‌کردیم و ایشان نیز پس از نظر مجمع تشخیص مصلحت، نظر نهایی را می‌دادند و همان مبنای کار برنامه و بودجه می‌شد و براساس آن، سیاست‌های اجرایی و استراتژی، برنامه‌ها و تاكتیك‌ها مشخص می‌شد. نمی‌توانیم با پول نفت جهش اقتصادی داشته باشیم معتقد بودیم باید یك جهش اقتصادی با زیربنای مشخص در جامعه داشته باشیم خاتمی افزود: معتقد بودیم که باید یک جهش اقتصادی در جامعه داشته باشیم و زیربنای آن باید نیز مشخص باشد. ما نمی‌توانیم با پول نفت که در امور جاری صرف می شود، کوچترین گامی به سوی توسعه و پیشرفت برداریم. باید زیرساخت‌ها فراهم شود. این مساله باید مورد بررسی قرار گیرد که در 8 سال اصلاحات زیرساخت‌های مملکت در راه، مخابرات، نیرو و انرژی و... چقدر ساخته شد؟ هزاران مگاوات برق به دولت کنونی تحویل داده شد و فکر می کنم که قراردادهای 17 هزار مگاوات را هم بسته بودیم. باید سوال کنیم که آیا آن سرمایه گذاری‌ها به نتیجه رسیده و فکر سالهای بعد شده است؟ وی تاکید کرد: در زمینه ارتباطات نیز باید گفت که وقتی بنده آمدم، 1500کیلومتر فیبر نوری به عنوان زیربنای ارتباطات کشور وجود داشت و وقتی رفتم 53هزار کیلومتر ایجاد شده بود و همچنین طرح تکفا و تحول در وزارت ارتباطات وفناوری اطلاعات و... ایجاد شد. در آن دوران زمین خشک عسلویه به پروژه ای بزرگ تبدیل شد که حاصل جذب سرمایه و تكنولو‍ژی خارجی و فعالیت بخش خصوصی بود. در عرصه جهانی نیز سعی می‌کردیم، حرمت و عزت نظام جمهوری اسلامی و مردم ایران حفظ شود و در عین حال مصالح اساسی کشور را در نظر داشتیم، می‌كوشیدیم از تنش و بحران جلوگیری شود. خاتمی تصریح کرد: پاسخ به این سوال که آیا در این زمینه ما موفق بودیم یا مدیریت فعلی موفق‌تر است، کار مشکلی نیست. اصلاحات را اصیل‌ترین و سالم ترین و درعین حال مظلوم‌ترین جریان در ایران می‌دانم رییس دولت اصلاحات در پاسخ به این سخن یکی از دانشجویان حاضر که دوره خاتمی را دوره گذار نامید، اظهار داشت: فکر می کنم که 100سال است در حال گذار هستیم و اتفاقا مساله مهمی است که اگر به آن توجه نداشته باشیم، شاید دچار مشکل شویم. به نظر من اصلاحات به آن صورت که در نظر دارم کاملا یک تبار 150-100 ساله دارد و به این صورت است که وقتی كه جامعه ما به سنت‌های گذشته وابسته بود، با پدیده تمدنی جدید روبرو شد که مانند سیل همه جا را می‌گرفت .این کوشش صورت گرفت که در چنین فضایی جایگاه ملت ایران مشخص شود و من اصلاحات را اصیل‌ترین و سالم ترین جریانی می‌دانم که در این مدت وجود داشته است و در عین حال مظلومترین جریان هم بوده است . البته چون جریان تازه‌ای بوده است، از نظر تدوین مبانی تئوریك مشکل داشته است. وی افزود: من معتقدم در 100سال گذشته 3 جریان سنت‌پرستان، غرب‌پرستان و اصلاح‌طلبان وجود داشته است. سنت‌پرستان کسانی بودند که می‌گفتند چشممان را بر روی دنیا باید ببندیم و همه این تغییرات بیگانه است و نباید بگذاریم که جامعه سنتی تکان بخورد. خیال می‌کردند که با بخشنامه و فرمان می‌شود جلوی آن را گرفت. در حالی که آن جریان اگر در را می‌دید، از پنجره وارد می‌شد. در این فضا غرب‌پرستان نیز می‌گفتند که باید همه چیزمان را فدای این موج کنیم و خودمان را از سر تا پا و به لحاظ مادی و معنوی غربی کنیم تا بتوانیم پیشرفت کنیم و از گذشته که مانع پیشرفت است، ببریم. سیدمحمد خاتمی ادامه داد: در این وسط جریانی بود که می گفت باید تحولات روزگار را بشناسیم، نمی‌توانیم در برابر آنها بی‌تفاوت باشیم و نمی توانیم از دستاوردهای تمدن امروز چشم پوشی کنیم. در عین حال یک هویت داریم که عمدتا دینی است. فرهنگ ما متاثر از دین است و هم باید هویت خود را بازتعریف کنیم تا آن را حفظ کنیم و هم متناسب با تحولات زمان تصمیم بگیریم و در نتیجه جامعه‌ای داشته باشیم که هم دارای هویت باشد و هم از مزایای زندگی امروز بهره‌مند باشد که اگر بخواهیم عمق اصلاح طلبی را بیان کنیم، اینگونه است. رییس بنیاد باران با اشاره به خواسته‌های تاریخی ملت ایران گفت: در عمق جهت‌گیری جامعه ما در 100 سال گذشته و در تمام اقشار و طبقات استقلال، آزادی و پیشرفت به عنوان خواسته مطرح بوده است و معتقدم که اصلاح‌طلبان صادق ترین افرادی بودند که این شعار را می خواستند و هنر انقلاب اسلامی این بود که این خواست تاریخی را با هویت تاریخی همسو کرد. امام (ره) گفت که از موضع دین باید این خوسته ها را بخواهیم و نظام مورد توجه را جمهوری اسلامی قرار دادند؛ چرا خلافت اسلامی، امارت اسلامی و... را مطرح نکردند؟ زیرا در جمهوری اسلامی استقلال، آزادی و پیشرفت نهفته است. دموکراسی و جمهوریت باید با معیارهای اصلی اسلام سازگار باشد خاتمی تاکید کرد: البته باید اسلام را به گونه ای ببینیم که با جمهوریت سازگار باشد و دموکراسی و جمهوریت را نیز طوری ببینیم که با معیارهای اصلی اسلام سازگار باشد و امروز اصلاح طلبان جز این را نمی‌خواهند. وی اظهار داشت: در جمهوری اسلامی تفکیک قوا نهفته است و اگر سازوکارهایی باشد که تفکیک قوا ایجاد نشود، جمهوری لطمه خورده است. اگر زمینه برای تاثیر رای ملت از بین برود، جمهوری لطمه خورده است و اگر در جمهوری همه ارکان نظام (از رهبری گرفته تا سایر بخش ها) مسئول هستند و اعتبارشان را از مردم گرفته اند و در مقابل آنها مسئول هم هستند، در نظام اسلامی جامعه باید مقتدر باشد و آزادی در جامعه باید تامین شود. منظور ما از آزادی نقد قدرت است سیمحمد خاتمی با تاکید بر اصل آزادی گفت: شما نمی توانید که بگویید حکومت در مقابل مردم مسوول است، مردم نمی‌توانند از حکومت انتقاد کنند. برخلاف برخی که با كمال بی انصافی چنین القا می‌كنند آزادی مورد نظر ما ولنگاری، آزادی همجنس بازی و... است، منظور ما از آزادی نقد قدرت است. آزادی که در قانون اساسی آمده مورد نظر ماست و این لازمه یک حکومت دموکرات است. هرکس باید بتواند ابراز نظر کند. اینکه به محض آنکه کسی علیه حکومت انتقاد کرد، بگوییم علیه منافع ملی اقدام کرده، تناقض در نظر و عمل است. رییس موسسه بین المللی گفت‌وگوی فرهنگ‌ها و تمدن‌ها ادامه داد: در یکی از سفرهای خارج از کشور وقتی از من درخواست شد که بهترین خاطرات دوران ریاست جمهوری را بیان کنم، گفتم که یكی از لذت‌بخش‌ترین لحظه های زندگی من، روز 16 آذر 1383 در دانشگاه تهران بود که تعدادی دانشجو اعتراض کردند و سخنان تند به زبان آوردند و البته به شکل اهانت‌آمیز صحبت نکردند؛ ولی سخت اعتراض داشتند. من خودم را پیرو امیرالمومنین می‌دانم که می فرماید: «مقدس نیست، امتی که در او انسان ضعیف در مقابل قوی نتواند حقش را بگیرد، بدون آنکه لکنت زبان داشته باشد.» یعنی قدرت نباید به گونه‌ای باشد که وقتی کسی می‌خواهد سخن بگوید دچار لکنت شود چه رسد به اینكه ترس داشته باشد. باید اینقدر امنیت باشد که فرد بتواند با اطمینان در مقابل بالاترین قدرت سخنش را بگوید. من گفتم که اطمینان دارم، کسانی که اعتراض کردند، یک ذره نگرانی از فشار یا دستگیری نداشتند. چه دستاوردی بالاتر از این؟ رییس سابق قوه مجریه پیرامون پیشرفت کشور گفت: ما منابع و امکانات زیادی داریم و در مقابل خدا و مردم مسوولیم که از آنها استفاده کنیم تا ملت به جایگاه خودش برسد. جایگاه ما این است که تولید، اشتغال و تامین اجتماعی در موقعیت مناسب قرار گیرد. گاه سخن از عدالت می گوییم و آن را هم در اقتصاد صدقه‌ای خلاصه می‌کنیم. وقتی درآمدهای کشور که باید صرف سرمایه گذاری شود را در امور جاری استفاده کنیم و تورم و نقدینگی بالا رود و فردا که نفت مصرف شد، سرمایه تجدیدپذیر و مولد وجود نداشته باشد، از فقیر هم فقیرترمی شویم. عدالت اقتصادی این است که بنیه اقتصادی جامعه بالا و توزیع عادلانه باشد خاتمی افزود: این کارها ممکن است که بصورت مسکن موقت کاری کند، اما عدالت اقتصادی این است که بنیه اقتصادی جامعه بالا باشد و البته توزیع هم عادلانه باشد. در موضوع بهینه کردن یارانه‌ها در سال‌های دوم، سوم دوره اول ریاست جمهوری بنده تصمیم گرفته شد که از نفت و بنزین شروع کنیم و سوبسیدها را برداریم. ولی آن را جزء درآمد دولت به حساب نیاوریم و صرف بهبود حامل‌های انرژی کنیم و قسمت عمده آن را صرف تامین اجتماعی کنیم که در این راستا وزارت رفاه و تامین اجتماعی هم تاسیس شد. ما معتقد بودیم هم باید سرمایه گذاری شود و هم به صورت زیربنایی توزیع عادلانه شود. نباید با دنیا روابط تشنج‌آمیز داشته باشیم وی با اشاره به تامین اجتماعی گفت: در دنیا تامین اجتماعی مهمترین وسیله تامین عدالت در جامعه است و به این کار باید توجه شود تا جامعه پیشرفت داشته باشد. برای این هدف هم باید سرمایه گذاری شود و از تکنولوژی خارجی استفاده شود و نیز باید روابط تشنج‌آمیز با دنیا نداشته باشیم و امكانات آنها را جذب کنیم. اگر می خواهیم، عزت داشته باشیم نباید کسی به ایرانی‌ها اهانت کند و اگر این را می خواهیم، باید زمینه اهانت فراهم نشود. اصلاحاتی که مورد نظر ماست، اینها را می‌خواهد و در عین حال معتقدم که ما جامعه‌ای اسلامی هستیم و اسلام برای سعادت دنیا و آخرت است. تفكری كه به رای مردم اعتماد ندارد را قبول ندارم رییس جمهور سابق كشورمان افزود: البته برخی تفکرات هم وجود دارد که به رای مردم اعتقادی ندارند و جمهوری را انحراف می‌دانند. بنده آنها را قبول ندارم و مورد قبول امام(ره) و قانون اساسی هم نبوده است. اسلامی که بنده می‌خواهم، اسلام پیشرفت، توسعه، آزادی و امنیت مردم است و با اینها سازگار است و مانع آنها نیست. اگر ما در این جهت کار کنیم و بتوانیم جایگاه مردم را مشخص کنیم و از حقوق آنها دفاع کنیم، باید کار کنیم. ولی اگراصلاح‌طلبان ببینند که نمی‌توانند از این حقوق و جهات دفاع کنند به چه دلیل وارد صحنه شوند؟ سیدمحمد خاتمی در پاسخ به پرسش دانشجویی در خصوص مفهوم امت و ملت گفت : به نظر من هیچ منافاتی بین امت و ملت وجود ندارد. امت یک امر معنوی است که همه پیروان اسلام از همه مذاهب در ذیل آن قرار می گیرند و اینکه امت منشاء حکومت شود، منوط به حکومت واحد جهانی است و ما به عنوان شیعه معتقدیم که هنگام ظهور امام معصوم موید من عندالله این امر میسر می شود. بارها گفته‌ام در زمان غیبت معصوم چه کسی گفته که ما رسالت مسلمان کردن و تحمیل نظام خودمان به جهان را داریم؟ حتی خود امام زمان(عج) هم چیزی را تحمیل نمی‌کند. در کشور ما مردم امام(ره) را دیدند و او را انسانی شجاع یافتند، به او رای دادند و جمهوری اسلامی در کشور ایران و در چارچوب ملت ایران شکل گرفت. رییس‌جمهور سابق کشورمان با بیان اینکه ملت ایران فقط مسلمانان را شامل نمی‌شود، گفت: ملت؛مسیحیان، یهودیان وزرتشتیان... را هم شامل می‌شود که به شرط آن‌که نظام را قبول داشته باشند و قصد براندازی نداشته باشند، به اندازه مسلمانان حرمت دارد. به همین دلیل است که در مجلس شورای اسلامی، اقلیت‌های دینی هم حضور دارند و آراء هریک از آن اقلیت‌ها ممکن است که در تصویب یک قانون موثر باشد. این حرمتی است که نظام اسلامی برای اقلیت‌ها قائل شده است. همچنین ملت همه اقشار را شامل می‌شود. مجلس شورای اسلامی یعنی این‌که به رای ملت و تصمیم آنها حرمت گذاشته می‌شود و امری اصیل است. خاتمی افزود: ما وظیفه داریم، این کشور را بسازیم. اگر بتوانیم الگو بسازیم در صدور انقلاب موفق بوده‌ایم. اگر بتوانیم به نام اسلام حکومتی را بسازیم که پیشرفت اقتصادی و علمی دارد، آزادی‌های اساسی در آن محترم است، بخش خصوصی آن فعال است، در ارتباط با خارج توانسته است، سرمایه‌ها و فن‌آوری‌ها را جذب کند و قدرت و قوتی پیدا کرده است بدون اینكه از اصول و مصالح دست برداشته باشد، همین الگویی برای کشورهای اسلامی و غیره می شود. رییس جمهور سابق کشورمان در پاسخ به سوالی در خصوص پیش بینی وی از آینده سیاسی کشور گفت: اگر نظام ما هماهنگ با خواست تاریخی ملت و واقعیت های موجود باشد، مسیری که جامعه ما به سمت استقلال، آزادی، آبادانی و امنیت طی می کند، بسیار کم هزینه‌تر و سریع‌تر خواهد شد و اگر این ساختار متناسب با آن حرکت نباشد، هزینه‌ها زیاد خواهد شد. ولی معتقدم، مسیر ملت با آنچه در صدساله گذشته طی کرده، تغییری نخواهد کرد. وی تاکید کرد: مسوولان کشور هستند که باید خود را تابع متغیری به نام «خواست تاریخی ملت» و الزامات تاریخی کنند و نه به عکس. اگر متغیر را مصلحت جامعه قرار دهیم و در مسیر رشد آن گام برداریم و نظام را تابع آن کنیم، خیلی سریع‌تر و سالم‌تر به مقصد می‌رسیم و اگر خواستیم، سلیقه‌های خاص را اصل بدانیم و بخواهیم که همه جامعه تابع آن باشند، ممکن است که با زور و اعمال برخی سیاست‌ها برای مدتی جلوی التهاب جامعه را بگیریم، ولی پس از مدتی مشكلات بروز می کند، زیرا مصلحت و خواست ملت متغیر واقعی است. در الگوی مورد نظر من تابع جای متغیر را نمی‌گیرد. جنبش دانشجویی را جدا از هویت تاریخی و اجتماعی جامعه ندانید خاتمی در پاسخ به سوال یکی دانشجویان که نظر وی را پیرامون جنبش دانشجویی در ایران جویا شد، اظهار داشت: جنبش دانشجویی را جدا از هویت تاریخی و اجتماعی جامعه ما ندانید. روشنفکر غیردینی ما نتوانست با جامعه هم زبانی پیدا کند. وی افزود: عده ای در کشور ما بودند که انسانهای خوبی بودند، اما سنت پرست بودند و زبان زمان را نمی‌فهمیدند و با چیزی که در جامعه می گذشت، نتوانستند هم زبانی ایجاد کنند. یک نسل روشنفکر هم روی کار آمد که با سنت سازگار نبود و آن هم نتوانست با مردم ارتباط برقرار کند و وقتی متفکر جامعه- چه سنتی چه روشنفکر- نتواند هم‌زبانی و همراهی ایجاد کند، هیچ تحولی را در آن جامعه نمی‌تواند ایجاد کند. رییس دولت اصلاحات با بیان اینکه اصلا این ضرورت تاریخی بود که پدیده‌ای به نام «روشنفکری دینی» پدید آمد، گفت: روشنفکر دینی یعنی کسی که می تواند الزامات زمان را بفهمد، در عین حال به مبانی هویت جامعه وفادار است و روشنفکران دینی کسانی هستند که بیشتر می‌توانند این هم زبانی را با متن جامعه در حال تحول ایجاد کنند. البته روشنفکران دینی نتوانستند، زبان مدونی بیابند و اتفاقا روشنفکران غیر دیندار چون آبشخورهای غربی داشتند، خیلی مدون‌تر می توانند بحث کنند. سنتی‌ها هم چون ریشه در تفکر هزارساله گذشته دارند، منسجم تر می‌توانند فكر وعمل کنند. سیدمحمد خاتمی با طرح این پرسش که آیا اگر کسی در حکومت نباشد، می‌تواند در جامعه حضور داشته باشد، گفت: آیا صدای ما به یک پنجاهم جامعه می‌رسد؟ در مقابل، رسانه ملی که باید فراتر از جناح بندی‌ها باشد، درتلاش برای تخریب یک جریان و توجیه جریان دیگر است. وی افزود: در کشورهای جهان سوم نوعا یا باید در حکومت بود و یا در اپوزسیون که سرکوب می‌شود و در گوشه‌ای که کسی صدایشان را نشنود و این یك تناقض سنگین ولی قابل حل است. معتقد نیستم که جنبش دانشجویی قوام‌یافته‌ای داشته‌ایم در جنبش دانشجویی بیشتر از درون ضربه خورده‌ایم رییس جمهور سابق کشورمان در پایان این دیدار که با سخنان و پرسش‌های دانشجویان همراه بود، گفت: جنبش دانشجویی ما تابع وضعیت تاریخی ماست و معتقد نیستم که جنبش دانشجویی قوام‌یافته‌ای داشته‌ایم. حرکتهایی وجود داشته است و همانگونه که روشنفکران وقتی مجالی می‌یابند، به جان هم می‌افتند، در جنبش دانشجویان هم بیشتر از درون ضربه خورده‌ایم. لطمه درونی هم سبب شده که محدودیت ها از ناحیه بیرون بیشتر شود و در عین حال معتقدم، دانشجویان مظلوم‌ترین بخش جامعه ما هستند و اگر بتوانند متفکرانه وضعیت خود را بازخوانی کنند، آینده بهتری خواهند داشت. منبع:نواندیش

نوشته شده توسط علی كرم نیـــــــــرم - | نظر شما در مورد این مطلب (- -)