تبلیغات
گنــاوه نویــن - شب یلدا شب زایش مهر

شب یلدا شب زایش مهر

فتاب: شب یلدا یا شب چله، آخرین شب پاییز، نخستین شب زمستان و درازترین شب سال است. ایرانی‌‌ها این شب را جشن می‌‎گیرند.
ایرانیان باستان با این باور كه فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلندتر می‌‎شوند و تابش نور ایزدی افزونی می‌‌یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می‌خواندند و برای آن جشن بزرگی بر پا می‌كردند. 

اكنون پس از ارائه نظریه كاربری تقویمی چهارتاقی نیاسر در نزدیكی شهر كاشان و امكان دیدار عملی طلوع خورشید انقلاب زمستانی، عده‌ای این شب را در انتظار تماشای خورشید در كنار چهارتاقی برگزار می‌كنند.

طبق سنت دیرینه در این شب کوچکترها در منزل بزرگ‌خانواده دور هم جمع می‌شوند و صاحب‌خانه، دیوان حافظ را به بزرگتر خانواده كه سواد دارد، می‌دهد. سپس هر یك از میهمانان نیت كرده و بزرگ مجلس، این جمله را می‌گوید و تفعلی به گنجینه حافظ می‌زند: ای حافظ شیرازی/ تو محرم هر رازی/ بر ما نظر اندازی/ . این رسم یكی از رسوم پرطرفدار شب یلداست كه امروزه با فنآوری نیز به‌روز شده. به طوری كه در بعضی خانواده‌ها به جای دیوان‌حافظ، از فال‌نامه، نرم‌افزار تفعل مجازی در رایانه، پایگاه های اینترنتی ویژه فال، نرم‌افزارهای ویژه تلفن همراه، سامانه پیام كوتاه یا پیامك و... برای انجام این رسم استفاده می‌كنند. 
پبشینه جشن 

یلدا و جشن‌هایی كه در این شب برگزار می‌شود، یك سنت باستانی است و پیروان میتراییسم آن را از هزاران سال پیش در ایران برگزار می‌كرده‎اند. در این باور یلدا روز تولد خورشید و بعدها تولد میترا یا مهر است. 

این جشن در ماه پارسی (دی) قرار دارد كه نام آفریننده در زمان پیش از زرتشتیان بوده است كه بعدها او به نام آفریننده نور معروف شد. 

نور، روز و روشنایی خورشید، نشانه‌هایی از آفریدگار بود در حالی كه شب، تاریكی و سرما نشانه‌هایی از اهریمن.

مشاهده تغییرات مداوم شب و روز مردم را به این باور رسانده بود كه شب و روز یا روشنایی و تاریكی در یك جنگ همیشگی به سر می‌برند. روزهای بلندتر روزهای پیروزی روشنایی بود، در حالی كه روزهای كوتاه‌تر نشانه‌ای از غلبه تاریكی. 

یلدا برگرفته از واژه‎ای سریانی است و مفهوم آن (میلاد) است (زیرا برخی معتقدند كه مسیح در این شب به دنیا آمد). ایرانیان باستان این شب را شب تولد الهه مهر (میترا) می‎‎پنداشتند، و به همین دلیل این شب را جشن می‎گرفتند و گرد آتش جمع می‎شدند و شادمانه رقص و پایكوبی می كردند.آن گاه خوانی الوان می گستردند و (میزد) نثار می كردند. (میزد) نذری یا ولیمه‎ای بود غیر نوشیدنی، مانند گوشت و نان و شیرینی و حلوا، و در آیین‎های ایران باستان برای هر مراسم جشن و سرور آیینی، خوانی می‌گستردند كه بر آن افزون بر آلات و ادوات نیایش، مانند آتشدان، عطردان، بخوردان و غیره، برآورده‌ها و فرآورده‎های خوردنی فصل و خوراك‎های گوناگون، از جمله خوراك مقدس و آیینی ویژه ای كه آن را (میزد) می‌نامیدند، بر سفره جشن می‌نهادند. باوری بر این مبنا نیز بین مردم رایج بود كه در شب یلدا، قارون ( ثروتمند افسانه‌ای)، در جامه كهنه هیزم شكنان به در خانه ها می آید و به مردم هیزم می‌دهد، و این هیزم‌ها در صبح روز بعد از شب یلدا، به شمش زر تبدیل می شود، بنابراین، باورمندان به این باور، شب یلدا را تا صبح به انتظار از راه رسیدن هیزم شكن زربخش و هدیه هیزمین خود بیدار می ماندند و مراسم جشن و سرور و شادمانی بر پا می‌كردند .

نوشته شده توسط علی كرم نیـــــــــرم - | نظر شما در مورد این مطلب (- -)